EUDR Handhaving: Wat bedrijven moeten weten
De EU ontbossingsverordening (EUDR) is van beleidsambitie naar operationele realiteit gegaan. De herziene tijdlijn en gerichte vereenvoudigingen veranderen de manier waarop EUDR-handhaving zal werken en hoe bedrijven hun nalevingsprogramma’s moeten plannen.
Inhoud:
Wat de EUDR beoogt te bereiken
De EUDR heeft tot doel te voorkomen dat producten die verband houden met ontbossing en bosdegradatie op de EU-markt worden gebracht of vanuit de EU worden geëxporteerd. De regelgeving richt zich op specifieke risicogrondstoffen en een brede reeks afgeleide producten, en verplicht bedrijven om aan te tonen dat hun goederen aan de vereisten voldoen.
In tegenstelling tot vrijwillige ESG-kaders creëert de EUDR een wettelijke verplichting voor u als importeur, ondersteund door handhavingsbevoegdheden. Wanneer uw due diligence niet correct is uitgevoerd, mogen uw goederen wettelijk niet op de EU-markt worden gebracht. Hiermee verschuift duurzaamheid van rapportage en vrijwillige actie naar een bindende verplichting.
De reacties op de EUDR zijn gemengd:
- Koplopers op het gebied van duurzaamheid en een aantal grote merken hebben de EUDR verwelkomd en zijn vol lof over de concurrentiehelderheid die een gelijk speelveld met zich meebrengt. Hoewel de regels streng zijn, bieden ze duidelijke richtlijnen voor investeringen en morele richting, terwijl ze de commerciële impact van duurzaamheidsmaatregelen in evenwicht houden.
- Producenten en grondstoffenhandelaren hebben praktische bezwaren aangevoerd met betrekking tot traceerbaarheid. Geolocatie en verificatie van leveranciers kunnen complex zijn in gefragmenteerde of meerlagige toeleveringsketens. Daarnaast kunnen de implementatiekosten voor kleinere organisaties commercieel belastend zijn.
Een terugkerende zorg betrof bovendien de mate van voorbereiding bij de betrokken sectoren en bevoegde autoriteiten. Dit was een belangrijke reden voor het uitstel van de oorspronkelijke planning.
Wanneer de EUDR in werking treedt
Toen wij eerder schreven over de handhaving van de EUDR, bevond het uitstel zich nog in het wetgevingsproces van de EU. Dat uitstel is inmiddels formeel goedgekeurd en in werking getreden.
De nieuwe toepassingsdata zijn:
- Grote en middelgrote ondernemingen: 30 december 2026
- Micro- en kleine ondernemingen: 30 juni 2027
Het uitstel is bedoeld om bedrijven en autoriteiten meer tijd te geven om systemen, richtlijnen en digitale infrastructuur gereed te maken. Dit omvat ook het EUDR-informatiesysteem van de EU, dat wordt gebruikt voor het indienen van due diligence-verklaringen.
Hoewel u meer tijd heeft om u voor te bereiden, blijven de kernvereisten rond due diligence, traceerbaarheid en risicobeheersing volledig van kracht. De EUDR-risicocategorieën maken duidelijk hoe het land van oorsprong invloed heeft op de frequentie van controles en de verwachtingen ten aanzien van risicobeheer.
Voor marktdeelnemers, handelaren en importeurs betekent de handhaving van de EUDR dat ontbossing niet langer alleen een duurzaamheidsonderwerp is. Het vormt een concrete beperking voor markttoegang en een essentieel onderdeel van handelscompliance, dat geïntegreerd moet worden met douane-, inkoop- en governanceprocessen. In de praktijk ondersteunt effectieve EUDR-compliance de continuïteit van markttoegang en beperkt zij operationele risico’s.
Vereenvoudigingsmaatregelen: Wat is er aangepast?
Naast het uitstel heeft de EU gereageerd op zorgen uit de markt door gerichte vereenvoudigingsmaatregelen in te voeren, met als doel onnodige dubbele administratieve lasten te beperken.
Het belangrijkste praktische effect is dat verplichtingen duidelijker worden geconcentreerd op het moment waarop goederen voor het eerst op de markt worden gebracht of worden geëxporteerd. In veel toeleveringsketens vermindert dit herhaalde indiening van due diligence-verklaringen door partijen verderop in de keten, mits traceerbaarheid en referentiegegevens correct worden beheerd.
Voor organisaties die bekend zijn met PEFC, FSC of vergelijkbare chain of custody-systemen in de bosbouw, is de logica van downstream-traceerbaarheid vergelijkbaar.
De EUDR is echter een wettelijk due diligence-regime en geen certificeringssysteem, en vereist aanvullende gegevens, controles en formele indieningen. U heeft nog steeds nodig:
- Een functionerend due diligence-systeem
- Betrouwbare herkomst- en traceerbaarheidsgegevens
- Processen voor risicoanalyse en risicobeperking
- Dossiervorming en auditgereedheid
Met andere woorden, de vereenvoudigingen maken de structuur efficiënter, maar het nalevingsniveau blijft hoog.
De reikwijdte van de EUDR-handhaving
De EUDR blijft van toepassing op dezelfde kerngrondstoffen:
- Vee
- Cacao
- Koffie
- Palmolie
- Soja
- Rubber
- Hout
Wat veel organisaties nog onderschatten, is de brede reikwijdte van afgeleide producten die onder de regelgeving vallen. Producten zoals chocolade, lederwaren, banden, meubels en bewerkte houtproducten kunnen allemaal onder de EUDR vallen.
Dit betekent dat u geen ruwe grondstoffen hoeft te importeren om toch binnen de reikwijdte te vallen.
Het is daarom essentieel dat uw goederenclassificatie actueel is, zodat duidelijk is of uw producten onder de EUDR vallen.
Wat er niet is veranderd: de due diligence-standaard
Ondanks de aangepaste data en vereenvoudigingen blijft het kernmodel van EUDR-compliance ongewijzigd.
Voordat goederen die binnen de reikwijdte vallen op de EU-markt worden gebracht of worden geëxporteerd, moeten marktdeelnemers due diligence uitvoeren en een due diligence-verklaring indienen via het EU-systeem. Deze due diligence moet aantonen dat producten:
- Ontbossingsvrij volgens de wettelijke afkapcriteria
- Geproduceerd in overeenstemming met relevante lokale wetgeving
- Onderbouwd zijn met betrouwbare traceerbaarheidsinformatie, inclusief geolocatiegegevens waar vereist
Certificeringssystemen kunnen de risicoanalyse ondersteunen, maar vervangen de verantwoordelijkheid van de marktdeelnemer niet. Handhaving van de EUDR blijft een op bewijs gebaseerd regime, niet een op verklaringen gebaseerd regime.
Het perspectief van het Verenigd Koninkrijk
Voor Britse bedrijven is de impact van de EUDR indirect maar aanzienlijk. Hoewel de regelgeving van toepassing is op EU-importeurs en handelaren, zal zij onvermijdelijk gevolgen hebben voor Britse exporteurs die goederen of materialen leveren die onder de regelgeving vallen.
Britse exporteurs die aan EU-afnemers leveren, rechtstreeks of via tussenpersonen, zullen de traceerbaarheidsgegevens en garanties moeten verstrekken die nodig zijn om EUDR due diligence-verklaringen te kunnen indienen. Veel EU-importeurs vragen deze informatie inmiddels als voorwaarde voor samenwerking.
Het Verenigd Koninkrijk is aangemerkt als laagrisicoland. Dit betekent dat goederen van Britse oorsprong profiteren van vereenvoudigde due diligence, minimale controlepercentages van 1 procent in plaats van maximaal 9 procent, en gestroomlijnde procedures zoals jaarlijkse due diligence-verklaringen die kunnen worden hergebruikt voor herhaalde zendingen. Deze vereenvoudigingen verminderen de administratieve lasten aanzienlijk voor Britse hout- en landbouwexporteurs en versterken de positie van het VK in de EU-handel.
Het is echter belangrijk te benadrukken dat deze voordelen uitsluitend gelden voor goederen van Britse oorsprong. Wanneer producten die vanuit het VK worden geëxporteerd grondstoffen bevatten uit landen met een hoger risicoprofiel, zoals Brazilië of Indonesië, kunnen zij alsnog als hoog risico worden aangemerkt onder de EUDR.
Waarom de EUDR een kwestie van douane en naleving van handelsregels is
De EUDR raakt direct aan processen voor naleving binnen de internationale handel. De verplichtingen worden mede bepaald door douane-elementen zoals goederenclassificatie en het land van oorsprong.
Dezelfde zending wordt voortaan onderworpen aan meerdere lagen van naleving:
- Productclassificatie en douanegegevens
- Oorsprong en leveranciersdocumentatie
- Due diligence-verklaringen en traceerbaarheidsgegevens
- Toelaatbaarheid tot de markt onder de EUDR
Wanneer deze gegevens niet op elkaar aansluiten, nemen vertragingen en knelpunten toe. Wanneer zij goed op elkaar zijn afgestemd, wordt naleving systematisch, herhaalbaar en controleerbaar.
In de praktijk hangt EUDR-gereedheid af van de mate waarin duurzaamheidsgegevens, inkoopdocumentatie en douanegegevens met elkaar verbonden zijn. De EUDR los behandelen van handelsprocessen leidt tot inefficiëntie. Integratie in bestaande nalevingsprocessen binnen de internationale handel vermindert risico’s.
(Gerelateerd: De vijf beste werkwijzen voor tariefclassificatie van producten)
Veelvoorkomende hiaten in EUDR-voorbereiding
Nu de directe tijdsdruk is afgenomen, is een nieuw risico ontstaan: schijnzekerheid.
Veel organisaties hebben hun traject tijdelijk stilgelegd en nog niet opnieuw opgestart met het aangepaste kader in gedachten.
De meest voorkomende hiaten zijn:
- Onzekerheid over de reikwijdte. Product overzichten zijn niet volledig gekoppeld aan de lijsten van EUDR-grondstoffen en afgeleide producten.
- Versnipperde gegevens. Leveranciers- en herkomstinformatie is aanwezig, maar niet in een vorm die due diligence verklaringen ondersteunt.
- Onduidelijke verantwoordelijkheden. Afdelingen voor duurzaamheid, inkoop en internationale handel gaan ervan uit dat een andere afdeling verantwoordelijk is voor EUDR-controles.
- Ontbrekende systeemkoppelingen. Douane- en nalevingssystemen zijn niet ingericht om identificatienummers van due diligince verklaringen en bijbehorende bewijsstukken te verwerken.
De verlengde termijn kan het best worden benut om deze hiaten gestructureerd en planmatig te dichten.
Een praktische aanpak voor het implementeren van EUDR-naleving in uw toeleveringsketen
Volgens het bevestigde tijdschema moeten bedrijven nu overgaan van bewustwording naar gestructureerde implementatie.
Een logische volgorde is als volgt:
- Bevestig opnieuw de reikwijdte op basis van de actuele grondstoffenlijsten en uw meest recente goederenclassificaties.
- Ten tweede, stel je due diligence-eisen vast: wat moet worden vastgelegd per product, leverancier en zending.
- Ten derde, leg verantwoordelijkheden vast en verduidelijk wie bevoegd is tot goedkeuring van due diligence, archivering van documentatie en beantwoording van vragen van bevoegde autoriteiten.
- Ten vierde, test het proces op een beperkte productlijn of handelsroute om de kwaliteit van de gegevens en de timing van de workflow te testen. Doe dit ruim voor de deadline.
- Ten vijfde, stem douane- en nalevingsdatasets op elkaar af zodat verzendgegevens en due diligence-gegevens elkaar ondersteunen.
Hierdoor verandert EUDR van een toekomstige verplichting in een gecontroleerd operationeel proces.
Hoe Customs Support Group u kan helpen bij de voorbereiding op EUDR-handhaving
Naleving van de EUDR is operationeel van aard, sterk afhankelijk van gegevens en gevoelig voor controles en audits.
Customs Support Group biedt praktische hulp bij:
- Het vaststellen van de reikwijdte en het in kaart brengen van producten
- Het ontwerpen en vastleggen van due diligence-processen
- Het afstemmen van gegevens en goederenclassificatie tussen douane- en nalevingssystemen
- Gereedheidsonderzoeken en begeleiding bij proefimplementaties
- Doorlopende ondersteuning bij risicobeheer en beantwoording van vragen van auditors
Voor begeleiding op maat, neem contact op met ons adviesteam om uw blootstelling in kaart te brengen en een duidelijke route naar naleving vast te stellen. Onze specialisten ondersteunen organisaties bij het ontwerpen en invoeren van robuuste EUDR-beleidskaders, zodat u tijdig voorbereid bent en nalevingsrisico’s op het laatste moment voorkomt.
