Odroczone przepisy EUDR: Jak przebrnąć przez gąszcz formalności

David Austin, Business Development Manager w Customs Support Group, analizuje nadchodzące wdrożenie odroczonych przepisów EUDR i wyjaśnia, dlaczego nowe regulacje wcale nie muszą oznaczać dla importerów i eksporterów błądzenia w gąszczu dodatkowej biurokracji.

*Aktualizacja z grudnia 2025 r. o nowe szczegóły dotyczące wdrożenia EUDR.

Powiedzenie „nie widzisz lasu zza drzew” (ang. ‘you can’t see the wood for the trees’) idealnie opisuje sytuację firm handlujących siedmioma kluczowymi surowcami. Do 30 grudnia 2026 muszą one udowodnić, że produkty wprowadzane na rynek Unii Europejskiej i z niego wywożone pochodzą ze źródeł „wolnych od wylesiania”.

Przepisy te miały wejść w życie z końcem grudnia 2024 w celu powstrzymania legalnego i nielegalnego wylesiania oraz praktyk degradujących nasze wrażliwe ekosystemy. Jednak ze względu na ogromny ciężar dowodowy, jaki przepisy nakładały na biznes, w 2024 roku wdrożenie przesunięto o dodatkowe dwanaście miesięcy, a następnie kolejny raz odroczono je w 2025 roku.

Środki te są skierowane do przedsiębiorstw prowadzących bezpośredni handel bydłem, kakao, kawą, olejem palmowym, kauczukiem, soją, drewnem i produktami pochodnymi, a także produktami wytworzonymi z tych towarów lub nimi skarmianymi – w tym wołowiną, skórą, kosmetykami, czekoladą i meblami.

Biorąc pod uwagę szeroki zakres, nie będzie przesadą stwierdzenie, że wiele większych gałęzi przemysłu odczuje dodatkowe skutki regulacyjne, w tym tak różnorodne sektory, jak motoryzacja, przemysł spożywczy, moda, produkcja i farmaceutyka.

Regulacje uderzą także w mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa, przy czym dla większości z nich przepisy wejdą w życie później – od 30 czerwca 2027 roku – aby dać im więcej czasu na dostosowanie. Należy jednak pamiętać, że MŚP i mikroprzedsiębiorstwa działające w ramach obecnego rozporządzenia UE w sprawie drewna (EUTR) obowiązuje termin do grudnia 2026 r.

Odroczenie przepisów przuniosło ze sobą również kluczowe doprecyzowanie: To pierwszy importer na terenie UE jest bezpośrednio odpowiedzialny za przeprowadzenie procedury należytej staranności w swoich łańcuchach dostaw i przedstawienie dowodów zgodności z rozporządzeniem EUDR.

Dlaczego wprowadzono to rozporządzenie?

Powody są egzystencjalne. W ciągu ostatnich trzech dekad wylesiono obszar większy niż cała Unia Europejska, a ogromne połacie Ziemi zostały ogołocone dla zysku.

Miało to druzgocący wpływ na florę i faunę, przyczyniając się do 69-procentowego spadku populacji dzikich zwierząt w ciągu ostatnich 50 lat oraz do likwidacji tzw. pochłaniaczy dwutlenku węgla, które pomagają oczyszczać atmosferę.

• Sektor rolniczy odpowiada za 80% tropikalnego wylesiania wynikającego z oczyszczania gruntów pod uprawy i hodowlę bydła.
• Według szacunków ONZ, populacja globalna wzrośnie z 7,6 miliarda do 9,8 miliarda ludzi do 2030 roku.
• Prawie 4,2 miliarda ludzi żyje w odległości mniejszej niż 5 km od lasu i jest od niego zależnych w kwestii schronienia, utrzymania i żywności.

Zgodnie z nowymi przepisami firmy będą musiały udowodnić, że:

• Sam produkt, jego składniki lub produkty pochodne nie zostały wyprodukowane na gruntach, które zostały wylesione lub zdegradowane po 31 grudnia 2020 r.
• Towary są produkowane zgodnie z prawem kraju produkcji, w tym z poszanowaniem praw człowieka oraz praw rdzennej ludności.

Wielka Brytania

Pomimo brexitu, brytyjskie firmy będące częścią łańcuchów dostaw prowadzących na rynki UE również odczują skutki zmian. Importerzy z UE mogą wymagać od brytyjskich dostawców przedstawienia dowodów zgodności z EUDR, nawet jeśli brytyjska firma nie eksportuje bezpośrednio do UE.

Może to wiązać się z bardziej rygorystycznymi procesami weryfikacji dostawców i inwestowaniem w systemy identyfikowalności. Niektóre brytyjskie firmy już wyprzedzają konkurencję i rozważają zmianę dostawców na takich, którzy mogą zagwarantować zgodność z przepisami.

Na rynku krajowym jest to już wymagane przez rząd Wielkiej Brytanii, który odzwierciedla wymogi EUDR:

• Brytyjskie firmy mają zakaz używania nielegalnie wyprodukowanych towarów pochodzących z obszarów zagrożonych wylesianiem, w tym zarówno surowców, jak i produktów pochodnych.
• Muszą ustanowić system należytej staranności dla każdego regulowanego towaru.
• Muszą składać roczne sprawozdania dotyczące przeprowadzonych analiz należytej staranności.

Skutki zmian

Żadna z tych zmian nie dzieje się w próżni, a firmy już teraz dostrzegają w EUDR kluczowe narzędzie do zapewnienia wysokiej oceny w zakresie ochrony środowiska, odpowiedzialności społecznej i ładu korporacyjnego (ESG).

Jako firma zaangażowana w każdy aspekt zgodności z przepisami celnymi, konsultowaliśmy z wieloma obecnymi i potencjalnymi klientami niuanse nowego rozporządzenia, od zapewnienia przejrzystej należytej staranności w całym łańcuchu dostaw po kompleksowy outsourcing procesu EUDR.

W rzeczywistości żadna firma nie może pozwolić sobie na bierność. Stwierdzenie, że „nie taki diabeł straszny, jak go malują”, byłoby bagatelizowaniem surowych sankcji za nieprzestrzeganie przepisów, w tym kar finansowych w wysokości do czterech procent rocznego obrotu. Jednak nasze doświadczenie na obecnym rynku pokazuje, że firmy dalekie są od bierności i naprawdę „widzą las, a nie tylko drzewa”, rozumiejąc swoją rolę w jego ochronie.

Zarządzanie dokumentacją EUDR i mapowanie danych geolokalizacyjnych dostawców to proces skomplikowany i czasochłonny.

Skontaktuj się z ekspertami Customs Support Group już dziś. Pomożemy Twojej firmie dostosować procedury celne i zakupowe do nowych realiów, zanim upłynie ostateczny termin w grudniu 2026 roku.